Deep link ve uygulama pazarlaması sözlüğü

Android App Links, Android 6.0 ve sonrasında alan adınıza ait https linklerinin doğrudan uygulamanızı açmasını sağlayan doğrulanmış linklerdir. Android, alan adının gerçekten size ait olduğunu assetlinks.json dosyasından kontrol eder; doğrulama geçerse bu linkleri otomatik olarak uygulamanıza yönlendirir. Google’ın Türkçe belgelerinde “Android Uygulama Bağlantıları” adıyla geçer.

apple-app-site-association (kısaca AASA), Universal Links için alan adınızda yayınladığınız JSON dosyasıdır. https://alanadiniz.com/.well-known/apple-app-site-association adresinde durur ve hangi uygulamanın (Team ID ile bundle ID) hangi yolları açacağını listeler. iPhone, bir linkin uygulamada mı Safari’de mi açılacağına bu dosyaya bakarak karar verir; dosya yoksa ya da hatalıysa link web sitesini açar.

assetlinks.json, Android’in alan adınızla uygulamanız arasındaki bağı doğrulamak için okuduğu Digital Asset Links dosyasıdır. https://alanadiniz.com/.well-known/assetlinks.json adresinde yayınlanır; uygulamanın paket adını ve imza sertifikasının SHA-256 parmak izlerini içerir. Dosya yoksa ya da bilgiler tutmuyorsa Android App Links doğrulanmaz ve linkler uygulama yerine tarayıcıda açılır.

Deep link, kullanıcıyı bir web sayfasına ya da uygulamanın ana ekranına değil, uygulamanın içindeki belirli bir ekrana götüren linktir: bir ürün sayfası, bir sepet, bir davet. Dört biçimde karşınıza çıkar: myapp://product/42 gibi bir URI şeması, iOS’ta Universal Links, Android’de App Links ve uygulama yüklü değilken bile hedefi koruyan deferred deep link.

Deferred deep link (ertelenmiş deep link), hedefini uygulama yüklendikten sonra da koruyan linktir. Uygulaması olmayan kişi linke dokunur, mağazaya gider, uygulamayı yükler ve ilk açılışta ana ekran yerine linkin vaat ettiği ekranı görür: davet edildiği grubu, indirimdeki ürünü, tıkladığı içeriği. Sıradan bir deep link bu yolculukta hedefi kaybeder.

Intent URL, Android’de Chrome’un anladığı ve intent:// ile başlayan bir link biçimidir. İçinde uygulamanın şeması, paket adı ve isteğe bağlı bir web adresi bulunur. Uygulama yüklüyse Chrome onu açar; değilse belirttiğiniz web sayfasına ya da uygulamanın Google Play sayfasına gider. Çıplak şema linkinin “dokundum, hiçbir şey olmadı” sorununu böyle çözer.

Universal Links, Apple’ın iOS 9’dan beri sunduğu ve sıradan bir https adresinin iPhone’da doğrudan uygulamayı açmasını sağlayan sistemdir. Uygulama yüklüyse link uygulamayı ilgili ekranda açar; yüklü değilse aynı adres Safari’de web sitenizi gösterir. Çalışması için uygulamada Associated Domains ayarı, alan adında da apple-app-site-association dosyası gerekir.

URI şeması (custom URL scheme), bir uygulamanın kendisi için kaydettiği myapp:// gibi bir link biçimidir. Bu şemayla başlayan bir linke dokunulduğunda telefon uygulamayı açar ve devamındaki yolu, örneğin product/42’yi, uygulamaya iletir. Kurması birkaç dakika sürer; ama uygulama yüklü değilse link hiçbir yere gitmez.

Akıllı link (smart link), linke dokunan cihazı tanıyıp her ziyaretçiyi doğru yere gönderen tek bir linktir: iPhone App Store’a, Android telefon Google Play’e ya da telefonunda hangi mağaza varsa oraya, bilgisayar web sitenize gider. Uygulama zaten yüklüyse link doğrudan uygulamayı açar. “Uygulama indirme linki” ya da “tek link” diye de anılır.

Dinamik QR kod, içinde son adres yerine kısa bir link taşıyan QR koddur. Kod tarandığında kısa link kişiyi asıl hedefe yönlendirir; bu sayede kod basıldıktan sonra bile hedefi değiştirebilir ve kaç kez tarandığını görebilirsiniz. Statik QR kod ise son içeriği doğrudan taşır: değiştirilemez, ama süresi de hiç dolmaz.

Dynamic link denince çoğu zaman Google’ın deep link hizmeti Firebase Dynamic Links kastedilir. Google hizmeti 2023’te kullanımdan kaldırdığını duyurdu ve 25 Ağustos 2025’te tamamen kapattı; o tarihten beri eski linkler çalışmıyor. Genel anlamıyla dynamic link, hedefi link oluşturulurken değil, tıklama anında belirlenen linktir.

Parametre iletimi (parameter forwarding), akıllı linke eklenen UTM etiketleri, kupon kodları ya da davet kimlikleri gibi parametrelerin linkin gönderdiği her hedefe taşınmasıdır: mağazaya, web sitesine ve deep link’e. Böylece her kampanya varyantı için ayrı link oluşturmazsınız; aynı linke farklı parametreler eklemeniz yeter.

Smart App Banner, iPhone ve iPad’de Safari’nin web sitenizin üstünde gösterdiği, uygulamanızı tanıtan banner’dır. Uygulama yüklü değilse dokunan kişiyi App Store’a götürür, yüklüyse uygulamayı açar. Sayfanın head bölümüne eklenen tek bir meta etiketiyle çalışır, tasarım gerektirmez. Ancak yalnızca iOS’taki Safari’de görünür.

Uygulama içi tarayıcı, Instagram, TikTok, Facebook ve LinkedIn gibi uygulamaların linkleri Safari ya da Chrome yerine kendi içlerinde açtığı tarayıcıdır. Amacı kişiyi uygulamanın içinde tutmaktır. Yan etkisi şu: Universal Links ve App Links bu tarayıcılarda çoğu zaman tetiklenmez, link uygulamanızı açmak yerine web sayfasını gösterir.

Web-to-app, mobil web sitenize, e-postalarınıza ya da masaüstü sayfalarınıza gelen kişileri uygulamanıza taşıma işidir. Kullanılan araçlar akıllı banner’lar, akıllı linkler, masaüstü sayfalardaki QR kodlar ve kişinin baktığı sayfayı uygulamada açan deep link’lerdir. Amaç, size zaten gelmiş olan trafiği uygulama kullanıcısına çevirmektir.

Alternatif uygulama mağazaları, Android telefonlarda Google Play dışında uygulama yüklenen mağazalardır. En bilinenleri Huawei AppGallery, Samsung Galaxy Store, Xiaomi GetApps ve Rusya’daki RuStore’dur. Google servisleri olmayan Huawei telefonlarda Google Play bulunmaz; bu telefonlarda uygulamalar AppGallery’den yüklenir. Tek bir akıllı link her telefonu kendi mağazasına gönderebilir.

App Store kampanya linki, App Store adresine pt (provider token), ct (campaign token) ve mt=8 parametreleri eklenmiş bir linktir. App Store Connect her kampanya token’ı için gösterim, ürün sayfası görüntüleme, indirme ve satış rakamlarını ayrı ayrı gösterir. iOS’ta UTM’nin yerini tutan, Apple’ın kendi ölçüm yöntemidir.

App Store linki https://apps.apple.com/<ülke>/app/<uygulama-adı>/id<numara> biçimindedir; uygulamayı tanımlayan, id’den sonraki numaradır. Google Play linki ise https://play.google.com/store/apps/details?id=<paket-adı> biçimini kullanır. Ülke kodu olmayan bir App Store linki ziyaretçiyi kendi ülkesinin mağazasına gönderir. itms-apps:// ve market:// ise mağaza uygulamasını doğrudan açar, ama yalnızca kendi platformlarında.

Özel ürün sayfası (custom product page), uygulamanızın App Store sayfasının farklı ekran görüntüleri, tanıtım metni ve önizleme videolarıyla hazırlanmış ek bir sürümüdür. Bir uygulama için en fazla 70 tane oluşturulabilir. Her birinin, ürün sayfası kimliği taşıyan kendi URL’si vardır; reklamlarda ve linklerde kampanyanın vaadine uyan sayfayı göstermek için kullanılır.

Bot tıklaması, bir linkin bir insan yerine bir program tarafından açılmasıdır. WhatsApp, iMessage, Slack ve Facebook önizleme kartı oluşturmak için linki önceden açar; arama motoru botları ve e-posta güvenlik tarayıcıları da linkleri dolaşır. Bunlar ayıklanmazsa tıklama sayıları gerçekte olduğundan yüksek görünür.

Fingerprinting (cihaz parmak izi), IP adresi, cihaz modeli ve işletim sistemi sürümü gibi sinyalleri birleştirip bir uygulama yüklemesini daha önceki bir link tıklamasıyla eşleştirme yöntemidir. Ortada kesin bir kimlik yoktur; benzerliğe dayanan bir tahmindir. Apple, izleme amaçlı fingerprinting’i kullanıcı ATT ile izin verse bile yasaklar.

Install Referrer, Google Play’in Play Store linkindeki referrer değerini uygulama yüklendikten sonra uygulamaya ilettiği mekanizmadır. Uygulama bu değeri Play Install Referrer API ile okur ve kişinin hangi kampanyadan, hangi linkten geldiğini kesin olarak öğrenir. Android’de deterministik attribution’ın ve deferred deep link’in temeli budur.

Mobil attribution, bir uygulama yüklemesini ya da uygulama içindeki bir işlemi (kayıt, satın alma) hangi reklamın, kampanyanın ya da linkin getirdiğini belirleme işidir. Bütçeyi hangi kanala vereceğinize bu cevaba bakarak karar verirsiniz. Eşleştirme ya kesin bir kanıta (deterministik) ya da istatistiksel bir tahmine (olasılıksal) dayanır.

Postback, bir uygulama yüklemesi ya da uygulama içi bir event (kayıt, satın alma) gerçekleştiğinde bir sunucunun başka bir sunucuya gönderdiği bildirimdir. Alıcı bir reklam ağı ya da sizin sunucunuz olabilir; ikinci durumda buna genellikle webhook denir. Mobil ölçüm ortakları, reklam ağlarına hangi yüklemeleri getirdiklerini postback ile bildirir.

UTM parametreleri, bir linke eklenen ve analitik araçlarına ziyaretin nereden geldiğini söyleyen beş etikettir: utm_source (kaynak), utm_medium (araç), utm_campaign (kampanya), utm_term ve utm_content. Google Analytics gibi araçlar bu etiketleri okur ve trafiği kanala ve kampanyaya göre ayırır. Web için tasarlandıklarından uygulama mağazalarında her zaman korunmazlar.